ΑΡΘΡΑΔΙΑΦΟΡΑ

29.06.2010

Ευρω: Η επόμενη μέρα… OLD

Ευρω: Η επόμενη μέρα…

 

Οταν η Ευρώπη αδρανεί, οι διεθνείς αγορές πέφτουν. Όταν η Ευρώπη αναλαμβάνει πρωτοβουλίες, οι αγορές ενθουσιάζονται και σκαρφαλώνουν. Ή μήπως οι πρωτοβουλίες της Ευρώπης δεν είναι αρκετές; Πάλι στην κατηφόρα οι αγορές… Είναι βέβαιο πως η Ευρώπη δεν ευθύνεται αποκλειστικά για αυτήν τη διπολική διαταραχή των διεθνών αγορών. Ωστόσο, η συμπεριφορά της ορισμένες φορές συμβάλλει τα μέγιστα στην όξυνση του προβλήματος. Οπως και να έχει, η ελληνική κρίση οδήγησε την Ευρώπη ενώπιον ενός διλήμματος, το οποίο φαίνεται πως απέφευγε εδώ και καιρό: περισσότερη ολοκλήρωση ή απο-ολοκλήρωση; Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το διακύβευμα είναι το μέλλον της μεγαλύτερου επιτεύγματος της ΕΕ -του ευρώ. Με την απόφαση του ECOFIN για τη δημιουργία ενός μηχανισμού στήριξης που θα ενισχύει τις χώρες που αντιμετωπίζουν οξύτατο πρόβλημα αντιμετώπισης του χρέους τους, αρκετοί ευρωπαϊστές οδηγήθηκαν στο συμπέρασμα ότι ξαναήρθε η ώρα του spillover effect στην ΕΕ. Παρόλα αυτά, δεν λείπει και ο προβληματισμός γύρω από τη φιλοσοφία και τη λειτουργία του καινούργιου μηχανισμού.

Η ρητορική και η πραγματικότητα

Ο Simon Tilford, επικεφαλής οικονομολόγος του Centre for European Reform, αναπτύσσει τις δικές του επιφυλάξεις. Σε άρθρο του στην ιστοσελίδα του CER (“Closing the gap between rhetoric and reality is key to the euros survival”, 10.05.2010) υποστηρίζει ότι η Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία δεν είναι τίποτα άλλο, από μία υπόθεση «πυροβολήστε τον αγγελιοφόρο», στρεφόμενη εναντίον των αγορών, οι οποίες, σύμφωνα με τους Ευρωπαίους, λειτουργούν είτε υπερβολικά (στην καλύτερη περίπτωση), είτε κερδοσκοπικά, πλήττοντας το ευρώ. Ακόμα και έτσι, εκτιμάται ότι ο νέος μηχανισμός δεν θα ικανοποιήσει τις αγορές μακροπρόθεσμα, καθώς δεν αντιμετωπίζει τις οικτρές προοπτικές ανάπτυξης των Νότιων χωρών που ανήκουν στην ευρωζώνη.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, υπενθυμίζεται για μία ακόμα φορά ότι η ευρωζώνη απέχει πάρα πολύ από το να χαρακτηριστεί ως «βέλτιστη νομισματική περιοχή», καθώς υπάρχουν -μεταξύ άλλων- διαφορετικοί βαθμοί εμπορικής ολοκλήρωσης, την ίδια ώρα που πολλές οικονομίες του ευρώ πάσχουν από ακαμψίες στην αγορά εργασίας. Παρά την ύπαρξη αυτών των προβλημάτων, δεν υπάρχει κανένα σχήμα εντός της ΟΝΕ που να αποτρέπει τη γιγάντωση των εμπορικών ανισορροπιών μεταξύ των χωρών-μελών, και κανένα σχήμα που να τις αντιμετωπίζει σε περίπτωση που ξεσπά κρίση. Ολες οι ανωτέρω ελλείψεις θα ήταν διαχειρίσιμες αν υπήρχε κάποιος βαθμός πολιτικής ολοκλήρωσης και μία μορφή δημοσιονομικής ένωσης, απουσιάζουν, εντούτοις, αμφότερα τα στοιχεία. Απεναντίας, υποστηρίζει ο
Tilford, η ad hoc στρατηγική που υιοθέτησε η ΕΕ για την αντιμετώπιση της παρούσας κρίσης τελικά θα οδηγήσει στη διάχυση της τελευταίας, αντί στον περιορισμό της.

Φυγή προς τα εμπρός;

Αυτό που είναι επιτακτικό για τις ασθενούσες οικονομίες, είναι η επίτευξη ανάπτυξης, η οποία θα τις βγάλει από το φαύλο κύκλο ύφεσης-μεγέθυνσης του χρέους-αδυναμίας δανεισμού. Για το λόγο αυτό, χρειάζονται ένα έξωθεν πακέτο στήριξης που θα τις βοηθήσει να αντισταθμίσουν τις δημοσιονομικές περικοπές και τη μείωση των πραγματικών μισθών. Εν ολίγοις, οι εξαγωγές αυτών των χωρών θα πρέπει να αυξάνονται επί μακρόν με σαφώς μεγαλύτερους ρυθμούς από ό,τι οι εισαγωγές τους. Κάτι τέτοιο, ωστόσο, δεν είναι και τόσο πιθανό, καθώς ελλείψει του εργαλείου της υποτίμησης του νομίσματός τους, οι χώρες αυτές εξαρτώνται από την τόνωση της ζήτησης σε άλλα μέρη της ευρωζώνης, αλλά και από την ικανότητα των επιχειρήσεών τους να προσφέρουν περισσότερο ανταγωνιστικά προϊόντα. Οσον αφορά την ικανοποίηση της τελευταίας παραμέτρου, αυτή μπορεί να επιτευχθεί μόνο μακροπρόθεσμα? και οι ενδιαφερόμενες χώρες δεν διαθέτουν την πολυτέλεια του χρόνου. Μολαταύτα, αυτά τα κράτη είναι υποχρεωμένα να προσπαθήσουν να μειώσουν τα κόστη παραγωγής σε σχέση με την υπόλοιπη ευρωζώνη. Αυτό όμως είναι, πάλι, εξαιρετικά δύσκολο, καθώς οι υπόλοιπες χώρες δεν θα είναι διατεθειμένες να μείνουν αδρανείς, όταν θα δουν την ανταγωνιστικότητα των δικών τους οικονομιών -την οποία ενίσχυσαν με τόσο κόπο- να σημειώνει υποχώρηση. Τελικά, πρόκειται για ένα παίγνιο μηδενικού αθροίσματος, στο οποίο αναγκαστικά θα υπάρξουν τόσο νικητές, όσο και χαμένοι, και το οποίο θα επιφέρει ύφεση και αποπληθωρισμό.

Στην περίπτωση που διατηρηθούν οι υφιστάμενες ανισορροπίες, η ευρωζώνη θα χρειαστεί να προχωρήσει σε μία δημοσιονομική ένωση, αν θέλει να επιβιώσει. Η τελευταία κρίση, όμως, κατέδειξε με έναν επώδυνο τρόπο την πολιτική απροθυμία των κρατών-μελών να προχωρήσουν προς αυτήν την κατεύθυνση. Ενας βερολινέζος μπορεί να είναι έτοιμος να δείξει την αλληλεγγύη του προς έναν κάτοικο της Δρέσδης, όμως τα πράγματα αλλάζουν όταν καλείται να βάλει το χέρι στην τσέπη για να βοηθήσει έναν… ατυχή Αθηναίο. Αυτό συμβαίνει, επειδή οι χώρες που προσχώρησαν στο ευρώ, τονίζει ο Tilford, δεν είχαν προβλέψει ότι θα απαιτούνταν στη συνέχεια περισσότερη ολοκλήρωση. Και τώρα ήρθε η ώρα για τις πολιτικές ελίτ να εξηγήσουν στον κόσμο γιατί η τελευταία είναι απαραίτητη. Το αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας θα καθορίσει το μέλλον της ευρωπαϊκής ενοποίησης–

Πηγή: Centre of European Reform: Closing the gap between rhetoric and reality is key to the euro’s survival”, 10.05.2010